česky
deutsch
polski
Torfowisko Wielka Łąka Izerska i Gross Iser
Smědava
Předěl
Černá jezírka (Czarne jeziorka)
Pytlácké kameny (Kamienie kłusownika)
Torfowisko Wielka Łąka Izerska i Gross Iser
Prawdopodobnie najcenniejszym miejscem w Jizerských Horach jest Velká Jizerská Louka, niebywale malowniczy teren podzielony między Czechy a Polskę rzeką Jizerą. Od 1960 roku najcenniejsze części po czeskiej stronie z rozległym torfowiskiem, z krzewami kosodrzewiny, jałowca, brzozą karpacką oraz wieloma innymi, unikatowymi gatunkami roślin i zwierząt są chronione w ramach Parku Narodowego Rašeliniště Jizery (Torfowisko Jizery). Polską część obejmuje rezerwat przyrody Torfowisko Izerskie. Podczas gdy czeska część łąki leżała od zawsze odłogiem (jedyny wyjątek stanowił położony wysoko dom Horejów, ponuro oddalony budynek należący jednak do Jizerki), część polska była w większym stopniu wykorzystywana przez ludzi. Aż do końca drugiej wojny światowej na łąkach i torfowiskach znajdowały się oddalone od siebie zabudowania osady Velká Jizera (Wielka Izera), którą uważano za najodleglejsze i - do czasu rozwoju turystyki - najbardziej niedostępne miejsce Gór Izerskich. Osadę założyli w wielkiej dolinie wygnańcy (egzulanci), którzy około roku 1630 uciekali z Czech przed prześladowaniami religijnymi doby kontrreformacji. Łąka pełna torfowisk i mokradeł skazywała na biedę. Śnieg na Wielkiej Izerze leżał czasami i osiem miesięcy w roku. Mieszkańcy Wielkiej Izery utrzymywali się tradycyjnie z wyrębu drzew, pasterstwa, ale również z kłusownictwa i przemytu. W najlepszych czasach Wielką Izerę zamieszkiwało 250 górali w 35 chatach. Znajdowała się tu szkoła, komora celna, gospoda, młyn, a najwyżej - hrabiowski zameczek myśliwski i leśniczówka.
Osada zanikła po drugiej wojnie światowej, a wszystkie zabudowania stopniowo wyburzano. W jedynym zachowanym domu - Chatce Górzystów - udostępniono stare fotografie, kronikę i inne materiały, opisujące dzieje i ostatnie dni górskiej osady. Na niektórych ujęciach widać, że budynki - z wyjątkiem nowego budynku szkolnego, który wykorzystywało wojsko - likwidowano stopniowo w drugiej połowie lat 50. Dzisiaj o ich istnieniu przypominają jedynie rozpadające się fundamenty, widoczne w rzadkiej trawie.
Niniejszy projekt jest współufinansowany przez Unię Europejską w ramach Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG III A
Pro Liberecký kraj vyrobil Taxus s.r.o. |